COP31 Liderler Zirvesi Açılış Konuşması

Sayın Cumhurbaşkanım, Saygıdeğer Devlet ve Hükûmet Başkanları, Hanımefendiler, Beyefendiler,

Sizleri saygıyla selamlıyor, Akdeniz’in incisi güzel Antalya’mıza, Türkiye’ye hoş geldiniz diyorum. Sözlerime beş asır önce İstanbul’da yaşanan bir hadiseyle başlamak istiyorum. 16’ncı yüzyılda İstanbul’un su ihtiyacı hızla artıyordu. Kanûnî Sultan Süleyman, Kâğıthane civarında eski bir su yolundan akan suyu görünce Mimar Sinan’ı görevlendirdi; çevredeki kaynakların araştırılıp İstanbul’a ulaştırılmasını istedi.

Sinan vadileri dolaştı, güzergâhları hesapladı. Vadiler aşıldı, kemerler yükseldi, su yolları açıldı; kilometrelerce öteden getirilen su İstanbul’a ulaştı.

Bu karar yalnızca dönemin ihtiyacını karşılamadı; yüzyıllarca şehre hizmet etti.

Hikâyenin özü açıktır: Kanûnî birkaç damla suya baktı ve bir şehrin geleceğini gördü. Çünkü devlet aklı, bugünün işaretlerinden yarının ihtiyaçlarını okuyabilme kabiliyetidir. Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın ortaya koyduğu Türkiye Yüzyılı vizyonu da Cumhuriyetimizin ikinci asrına aynı uzun ufukla bakıyor. 2053 Net Sıfır Emisyon'u hedefleyen bu anlayış, şehirlerimizi, enerjimizi, sanayimizi, teknolojimizi ve çevremizi gelecek nesilleri hesaba katarak şekillendirme iradesini taşıyor.

Bu uzun vadeli bakışın önemini, 6 Şubat 2023 depremlerinde yeniden tecrübe ettik.

O büyük acının ardından şehirlerimizi ayağa kaldırmak için dünya tarihinin en büyük inşa seferberliklerinden birini başlattık.

Binlerce şantiyede mimarlarımız, mühendislerimiz, işçilerimiz, kamu kurumlarımız ve yerel yönetimlerimiz birlikte çalıştı.

Konutları, iş yerlerini, altyapıyı, yolları, okulları ve hastaneleri yeniden kurduk; 455 bin konutu vatandaşlarımıza teslim ettik.

Bu tecrübe bize şunu gösterdi: Dirençlilik, felaket sonrasında ayağa kalkmak kadar; gelecekteki felaketi bugünden hesaba katma iradesidir.

Şimdi insanlık da benzer bir kavşakta. Jeopolitik dengeler ve ticaret yolları değişiyor; teknoloji ve yapay zekâ üretimi dönüştürüyor.

Enerji güvenliği önem kazanırken, borçluluk kalkınma alanını daraltıyor; su ve gıda sorunu millî güvenlik gündeminde yükseliyor.

İklim değişikliği bütün bu başlıklara işliyor. Dünyanın meseleleri birbirine bağlandıkça devlet yönetiminin ufku da genişliyor.

İklim; enerji, sanayi, tarım, kalkınma ve hatta güvenlik gündeminin ayrılmaz bir parçası hâline geliyor.

Dolayısıyla iklimin geleceğini konuşurken devletlerimizin geleceğini; enerji sistemimizi, sanayimizin rekabet gücünü, şehirlerimizin güvenliğini ve çocuklarımızın yaşayacağı dünyayı konuşuyoruz.

İşte bu nedenle bu salondaki siyasi irade son derece kıymetlidir.

Kıymetli Liderler,

Hep söylüyoruz; 1,5°C hedefi, ortak pusulamızdır, olmalıdır.

Fakat 2024 yılında gördük ki; küresel ortalama sıcaklık, sanayi öncesi seviyenin yıllık bazda 1,5°C üzerine çıktı.

Felaketler de ardı ardına gelmeye başladı. Bugün Himalayalar’ın eteklerinde Nepal’de seller ve heyelanlar yaşanıyor, canlar gidiyor. Pakistan’daki sel binlerce kişiyi yerinden ediyor. Pasifik’teki küçük ada devleti yükselen denizlerin gölgesinde geleceklerini korumaya çalışıyor.

El Niño gibi doğal iklim olayları da küresel sıcaklıkları geçici olarak yükseltme potansiyeli taşıyorlar. Zamanın kıymetini bilmeli ve bir an önce uygulama kapasitemizi yükseltmeliyiz.

Elbette, her ülkenin şartları, kaynakları, ekonomik kapasitesi, kalkınma ihtiyaçları ve sorumlulukları farklıdır. Ortak başarımız, bu farklılıklarda ortak çıkarlarımızı bulabilmemize bağlıdır.

İklim eylemi ile millî çıkarlarımız arasında güçlü bir kesişim var. Enerji verimliliği enerji güvenliğini, su yatırımları gıda güvenliğini güçlendirir.

Temiz teknolojiler sanayi ve istihdam alanları açar; dirençli şehirler ekonomiyi güçlendirir. Doğru tasarlanan iklim eylemi refahın, güvenliğin ve rekabet gücünün yatırımıdır. Bu nedenle, COP31 başkanlığına başladığımız günden bu yana Müzakereler Başkanlığını yürüten Avustralya ile birlikte; Antalya’da üç güçlü iradenin ortaya çıkmasını arzu ediyoruz.

İlk olarak, ulusal iklim hedeflerimizi yatırım programlarına dönüştürelim. Hedeflerin bütçelerde karşılığı olsun; bütçeler projeleri, projeler teknoloji, üretim, istihdam ve refahı harekete geçirsin.

35’e 35 Küresel Elektrifikasyon Taahhüdümüzle, adil enerji dönüşümü irademizi ortaya koyuyor; 2035’e kadar nihai enerji tüketiminde elektriğin payını yüzde 35’e çıkarma hedefini; enerji güvenliği ve teknolojik dönüşüm için küresel iş birliği alanı olarak görüyoruz.

Kaynakları sınırsız, dünyayı ise tüketilebilir gören bir kalkınma anlayışı sürdürülemez. Bu nedenle; Saygıdeğer Emine Erdoğan Hanımefendi’nin öncülüğünde başlatılan Sıfır Atık hareketini, döngüsel ekonomiyi ve metan emisyonlarının azaltılmasını, iklim eyleminin somut amaçları olarak görüyoruz.

İkinci olarak, iklim finansmanında taahhütten erişime geçelim.

Projeler yıllarca finansman bekliyor, kaynaklar yatırıma dönüşmüyor veya ülkeler ağır borç yükleriyle karşılaşıyorsa; zaman ve ortak çözüm kapasitesi kaybediyoruz demektir.

Finansmanı daha hızlı, erişilebilir ve uygulanabilir hâle getirecek mekanizmaları acilen güçlendirmeliyiz. COP31 Başkanlığı olarak; geliştirdiğimiz İklim Uygulama Köprüsü bu ihtiyaca cevap verecek.

Ulusal planları projelerle, projeleri finansmanla, finansmanı teknoloji ve uzmanlıkla buluşturacak; siyasi iradenin somut yatırımlara dönüşmesini destekleyeceğiz.

Üçüncü olarak, dirençliliği ulusal kalkınma politikalarımızın merkezine taşıyalım. Şehirlerimizi, su kaynaklarımızı, tarım sistemlerimizi ve kritik altyapımızı geleceğin risklerine hazırlayalım.

Türkiye, 2 yılda inşa ettiği 500 bin iklim dirençli konutla deprem bölgelerinde edindiği yeniden inşa tecrübesini, iklim kaynaklı afetlerle mücadele eden ülkelerle paylaşmaya hazırdır.

Saygıdeğer Devlet ve Hükûmet Başkanları,

Bu üç iradenin üzerinde yükselmesi gereken temel değer adalettir. İklim adaleti, her ülkenin ortak hedefe kendi imkânları, kapasitesi ve kalkınma şartları içinde ilerleyebileceği bir sistem gerektirir.

Gelişmekte olan ülkelerin kalkınma hakkını gözeten, kırılgan ülkelerin finansman ve teknolojiye erişimini kolaylaştıran, herkesin dönüşümden yararlandığı bir düzen kurabiliriz.

Türkiye Cumhurbaşkanımızın liderliğinde Doğu ile Batı, Kuzey ile Güney arasındaki tarihî ve coğrafi tecrübesiyle bu uzlaşıya katkı sunmaya hazırdır.

Devletler rekabet edebilir, millî çıkarlarını kararlılıkla savunabilir. Ancak suyun, gıdanın, afetlerin ve iklim risklerinin sınır tanımadığı alanlarda rekabet olmaz! Ortak akıl geliştirmek hepimizin çıkarınadır.

Bugün önümüzde böyle bir fırsat var.

Vereceğimiz bir enerji kararı, yarım asır sonra bir ülkenin enerji güvenliğine hizmet edebilir. Koruyacağımız bir su havzası, doğmamış çocukların sofrasına bereket olabilir.

Dirençli hâle getireceğimiz bir şehir, yıllar sonra binlerce insanın hayatını koruyabilir. Harekete geçireceğimiz bir teknoloji, dünyanın başka bir köşesinde milyonlarca insanın hayatını değiştirebilir.

İşte liderliğin ufku burada başlıyor: Görev süremizden daha uzun yaşayacak kararlar alabilmek.

Kanûnî birkaç damladan bir şehrin geleceğini gördü. Türkiye Yüzyılı da gelecek nesilleri düşünme iradesini taşıyor.

Bugün Antalya’da bizlere düşen sorumluluk, bütün insanlığın ortak geleceğine, aynı ufukla bakmaktır.

Gelin bugünün işaretlerinden yarının ihtiyaçlarını okuyalım.

Çocuklarımıza kararlarımızı anlatacağımız değil, sonuçlarını yaşayacakları bir gelecek bırakalım.

Gelin Antalya’yı vaatlerden uygulamaya geçişin sembol şehri haline getirelim. Ve yıllar sonra bu salondaki bizlerin dönemine bakıldığında, gelecek kuşaklar şu cümleyi kurabilsin:

“Onlar geleceği gördüler, sorumluluk aldılar ve ömürlerinden daha uzun yaşayacak kararlar verdiler.”

Hepinize teşekkür ediyorum.