MR-17 · Efes
İzmir’in Selçuk ilçesinde bulunan Efes, antik dünyanın en önemli liman kentlerinden ve kültür merkezlerinden biridir. Tarihi tarih öncesi dönemlere kadar uzanan kent, özellikle Helenistik ve Roma dönemlerinde büyük bir gelişme göstermiş; Roma İmparatorluğu’nun Asya eyaletinin başkenti olarak siyasi, ekonomik ve kültürel açıdan önemli bir konuma ulaşmıştır.
Limanı sayesinde Akdeniz ve Ege dünyasının ticaret yollarına bağlanan Efes, farklı coğrafyalardan tüccarların, düşünürlerin, sanatçıların ve ziyaretçilerin buluştuğu canlı bir kent olmuştur. Geniş caddeleri, meydanları, çeşmeleri ve anıtsal yapıları, antik dönemdeki kent yaşamının gelişmişliğini bugün de gözler önüne serer.
Efes’in en tanınmış yapısı olan Celsus Kütüphanesi, Roma döneminin mimari zarafetini yansıtan etkileyici cephesiyle kentin simgelerinden biridir. MS 2. yüzyılda, Roma valisi Celsus adına oğlu tarafından yaptırılan yapı, dönemin önemli bilgi merkezlerinden biri olmuştur. Yaklaşık 25 bin kişilik kapasitesiyle Büyük Tiyatro, yalnızca gösterilerin değil, toplumsal buluşmaların ve önemli konuşmaların da yapıldığı bir mekândı. Mermer Cadde ve Kuretler Caddesi boyunca uzanan anıtlar, Hadrian Tapınağı, Trajan Çeşmesi ve mozaikleriyle ünlü Yamaç Evler, Efes’in zengin mimari ve sosyal yaşamını yansıtır. Kentin yakınında bulunan Artemis Tapınağı ise Antik Çağ’ın Yedi Harikası arasında sayılmış, döneminin en önemli kutsal merkezlerinden biri olmuştur.
Efes, yalnızca Roma uygarlığının değil, inanç tarihinin de önemli merkezlerinden biridir. Aziz Pavlus’un kentte yaşadığı ve vaaz verdiği bilinmekte; Aziz Yuhanna ile ilişkilendirilen bazilika ve Meryem Ana Evi ise Hristiyanlık dünyasında özel bir yere sahip bulunmaktadır. Kentte 431 yılında düzenlenen Konsil de erken Hristiyanlık tarihinin önemli olayları arasındadır. Yüzyıllar boyunca farklı uygarlıkların izlerini taşıyan Efes, bugün kütüphaneleri, tiyatrosu, tapınakları, konutları ve kutsal alanlarıyla antik bir metropolün yaşamını anlamamızı sağlar. Efes Dünya Miras Alanı, 2015 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alınmıştır.

Resmî kaynaklar+
- UNESCO Dünya Miras Merkezi – Efes
- T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü – Efes (İzmir)
- T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı – Efes
- T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Türkiye Müzeleri – Efes Örenyeri
- T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Türkiye Kültür Portalı – Celsus Kütüphanesi